“`html
TİŞÖRTÜ HIZLA YAKARAK KAÇTI
Sakarya’nın Hendek ilçesinde meydana gelen bir ayı saldırısı, Ecevit Korkmaz’ın cesaretiyle sonuçlandı. Kestane topladığı sırada bir ayının saldırısına uğrayan Korkmaz, son çare olarak tişörtünü çıkarıp ateşe vererek ayıyı korkutmayı başardı.
Geçtiğimiz Eylül ayında da Hendek’te bir başka ayı saldırısı yaşanmıştı. Cevat Sunman, dere yatağında yürüdüğü sırada bir ayının saldırısına maruz kaldı.
Yere düştüğünü ve ayının da onunla birlikte yere devrildiğini belirten Sunman, “Evde otururken canım sıkıldı, dayımın oğlunun yanına gidiyordum. O esnada bir ayı omzuma doğru saldırdı. Düşmüştüm, ayı da benimle yuvarlandı. Hızla bir ağaca tırmandım ve dayımın oğluna durumu anlattım. Ambulans eve geldi ve beni hastaneye kaldırdılar. Neyse ki ayı peşime düşmedi ve başka tarafa gitti” şeklinde konuştu.
DOĞA YÜRÜYÜŞÜNDE KORKU DOLU ANLAR
Haziran ayında Hakkari’nın Çukurca ilçesine bağlı Kazan Vadisi’nde doğa yürüyüşü yapan bir grup, bir ayının saldırısına uğradı. Bu esnada başka bir örnek, Diyarbakır’dan Kars Kağızman’a giden ve doğa gezisine çıkan Sadun Önen’in de ayı saldırısına maruz kalmasıydı.
Fotoğraf: Prof. Dr. Ahmet Karataş
DÜNYA ÇEVRESİNDE EN HIZLI İŞGAL ALTINDA OLAN ÜLKELERDEN BİRİYİZ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Karataş, Türkiye genelinde artış gösteren ayı saldırılarının nedenlerini açıkladı. “Ülkemizde doğal yaşam alanları hızla yok oluyor. Dünyada doğası en fazla bozulmuş ülkelerden biriyiz. Aslında ayılar bizim alanlarımıza gelmiyor, biz onların yaşam alanlarına giriyoruz. Bu durum domuz, geyik ve tilki gibi birçok hayvan için de geçerli” dedi.
“Ağaç kesimi, orman tahribatı, yerleşim alanlarının artışı ve tarımsal faaliyetler gibi sebepler, yaban hayvanlarının yaşam alanlarını işgal etmemize yol açıyor. Sonuç olarak, bu hayvanlar kaçınılmaz olarak insanlarla karşılaşmak durumunda kalıyor. Ekolojik sorunlar arasında habitat kaybı ve parçalanması en önemli konulardan biridir” ifadelerini kullandı.
Ayılar, dünya genelinde geniş bir dağılım gösteren ve bazı ülkelerde nesli tehlike altında olan türler arasında yer alıyor. Küresel ölçekte popülasyon 100 binden fazla iken, Türkiye’deki sayının ise 3,500-4,000 birey civarında olduğu tahmin ediliyor. Ancak son 50 yılda, habitatları büyük ölçüde parçalanmış ve nitelik yönünden bozulmuştur. Yiyecek arayışları nedeniyle katettikleri mesafe her geçen gün artmaktadır.
AYI ÖLDÜRME CEZASI YÜKSEK AMA…
Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Oğuz Kurdoğlu, ayıların farklı köylerde yiyecek arıyarak dolaştığını ve kırsal nüfusun da bu durumu, ayıların sayısının artmasından dolayı köylere indiği şeklinde değerlendirdiğini vurguladı. “2025 yılında ayı öldürmenin cezası 130 bin TL olmasına rağmen, yasa dışı avlanmalar devam ediyor” şeklinde uyardı.
Kurdoğlu, ölümler hakkında net bir sayı vermenin zor olduğunu belirtti ancak gözlemlerine göre ayı çatışmalarının yaşandığını ancak ayı sayısının arttığına dair bir değerlendirmesi olmadığını ifade etti.
BESİN KAYNAKLARI AZALAN AYILAR GÖÇMEK ZORUNDA KALIYOR
Prof. Dr. Karataş, birçok memeli hayvanda olduğu gibi ayılarda da bir bölgede yaşama durumu bulunduğunu, bu durumun hayvanların kendilerine alan oluşturmalarını sağladığını belirtti. “Temel olarak insanlar kamp yapmak, ağaç kesmek, mantar veya diğer yabani meyveleri toplamak amacıyla ayıların doğal habitatlarına giriyor ve böylece daha sık karşılaşmalarına neden oluyor” dedi.
TÜRKİYE’DE AYILAR HANGİ BÖLGELERDE YAŞIYOR?
Ahmet Karataş, ayı popülasyonunun Türkiye genelinde en yoğun bulunduğu yerlerin Karadeniz Bölgesi ile Marmara’nın şehirlerden uzak kesimleri olduğunu söyledi. Ayrıca, Doğu Anadolu’da da ayıların sıkça görüldüğü dağlık alanların bulunduğunu ekledi.
‘HAZİRAN AYINDA ÇÖPLÜKTE 44 AYI GÖRDÜK’
Prof. Dr. Karataş, Kars, Sarıkamış’ta belediyenin çöplüğünde bir gecede 42 ayı gözlemlediklerini ve ertesi gün bu sayının 44’e çıktığını belirtti. “Bunlar karanlıkta gördüğümüz sayılar, aslında daha fazlası olabilirdi. Ayrıca, çöplükten dolayı yalnızca ayılar değil, diğer birçok hayvan da buraya geliyor” dedi.
AYILARLA KARŞILAŞTIĞINIZDA NE YAPMALISINIZ?
Bu zamana kadar birçok ayı saldırısı haberi duymuş olan Prof. Dr. Karataş, bir ayı ile karşılaşıldığında neler yapılması gerektiğinin altını çizdi:
— Karşılaşma anında mümkün olduğunca sakin olun. Karşınızdaki 300 kiloluk bir hayvan, bu yüzden korkmanız normal. Ancak hayatta kalmak istiyorsanız sakin kalmayı öğrenmelisiniz.
— Sakın panik yaparak kaçmaya çalışmayın. Yapmanız gereken en önemli şey, ayının yoluna (patikasına) çekilmek olmalıdır.
BÜYÜK GÖRÜNMEYE ÇALIŞIN
— Kendinizi olabildiğince büyük göstermek için, montunuzu çıkarabilir ya da kollarınızı yukarı doğru kaldırabilirsiniz. Göz temasınızı kaybetmeyin ve yavaşça geri çekilin. Ani hareketlerden kaçının.
— Ayılar genellikle meraklıdır. Eğer tehlike hissetmezlerse, çoğu zaman uzaklaşırlar.
AYI ÜZERİNİZE GELİNCE BAĞIRIN
— Ayı üzerinize doğru gelirse, bağırarak kendi alanınızı koruyabilirsiniz. Eğer durum daha tehlikeli hale gelirse, bir taş veya dalı ayının çevresine atabilirsiniz.
— Ecevit Korkmaz’ın ateş/duman yaratma gibi yöntemleri de ayıyı uzaklaştırmak için etkili olabilir.
AYI SPREYLERİ İYİ BİR ÇÖZÜM OLABİLİR
— Ayı spreyi kullanmak, hayvanı anlık olarak etkileyerek koşma süresi kazanmanıza yardımcı olur. Bu sprey, ayının görme yetisini kısıtlar ve solunumuna engel olmaktadır.
YİYECEKLERİNİZİ KORUYUN
— Eğer ayıların bulunduğu bölgelerde kamp yapıyorsanız, kalabalık gruplar halinde hareket etmek daha sağlıklı olacaktır. Yiyeceklerinizi açıkta bırakmamalı, katlanabilir kutularda kapalı tutmalı veya arabanızda saklamalısınız.
RİVAYET DOĞRU: KAÇIŞINIZ YOKSA ÖLÜ TAKLİDİ YAPIN
— Eğer ayıdan kurtuluş yoksa ve saldıracağına eminseniz, ağaca çıkmamaya dikkat etmelisiniz. Çünkü ayılar çok iyi tırmanıcıdır.
— Çaresiz kaldıysanız, yüz üstü yere yatın ve ellerinizi başınızın arkasında birleştirin. V şeklinde bacaklarınızı açarak kendinizi koruyun. Ayı, merakından dolayı sizi inceleyecektir.
YAVRU AYILARDAN UZAK DURUN
— Ormanda bir ayı yavrusu ile karşılaştığınızda yaklaşmayın, çünkü annesi muhtemelen yakındadır. Bir ayının tehlikeli anı, yavrusunun tehdit altında olduğunu hissettiği zamandır.
İNSAN-AYI ÇATIŞMALARINI KALICI OLARAK AZALTMAK İÇİN NELER YAPILMALI?
Ahmet Karataş, birçok ilde özellikle küçük yerleşim birimlerinin çöplerin yeşil alanlara bırakılmasının karşılaşma risklerini artırdığını belirtti. Belediyelerin önlem alması ve geri dönüşüm programları oluşturması gerektiğini vurguladı.
Oğuz Kurdoğlu ise yapılması gereken adımları şu şekilde sıraladı:
— İnsanların ayıların yaşam alanlarına girmesi ciddi bir sorun. Kış aylarının karsız geçmesi, ayıların kış uykusuna yatmalarını engelleyerek daha fazla insan-ayı çatışmasına yol açıyor. Atık yönetimi ve düzenli depolama için gereken önlemler alınmadan insan-ayı çatışması devam edecektir.
— Orman kesimi çok ciddiye alınmalı ve hızlı bir ekosistem restorasyonuna gidilmelidir. Orman Genel Müdürlüğü, ağaçlandırmalarda yaban hayatı destekleyen meyve ağaçlarının göz önünde bulundurulmasını sağlamalıdır.
— Ayılar ve diğer yaban hayvanlarının ormanların doğal bir parçası olarak kabul edilmesi, insan-yaban hayvanı çatışmasını azaltmak için atılacak ilk önemli adımdır.
“`
